Türkiye’de burjuva kim
Türkiye’de burjuva kim?
Yeni Devir/ 5 Temmuz 1977
Türkiye’de burjuva kim?
Batı kültürü ve hayat tarzı içinde burjuvazinin itici gücü ve devrimci yeteneklerini hiç kimse inkar etmiyor. Ama bugün ilerleme ihtirası iyice iyice sönmüş durumda burjuvaların. Batı Avrupa ve Kuzey Amerika’da hareketli ve zengin bir toplum ortaya çıkardığının yanı sıra burjuvazi bütün dünyayı, kutuplardan çöllere kadar kapitalist münasebetler ağı içine sokan kuvveti göstermiştir. Bir kere bu hakimiyeti kurduktan sonra da onun için tek önemli şey hakimiyetin muhafazasından ibaret olmuştur.
Hemen eklemek gerekir ki burjuvayı burjuva yapan onun mali gücünün dışında özelliklerdir. Burjuva elbette hakimiyetini sermayesine dayanarak kurmuştur, ama onun teşebbüs gücü her zaman para gücünün esas dayanağı halindedir. Ayrıca burjuva olmak belli bir eğitim, kültür, hayat tarzı ve dünya görüşü gibi unsurları içinde barındırdığı için Avrupalı manada bir yoksul burjuvadan sözetmek mümkün olabilmektedir. İşsiz bir avukat, müflis bir banker hem yoksul hem burjuva kalabiliyor. Bunun yanı sıra yine Avrupa şartları içinde bir işçinin, bir küçük toprak sahibinin burjuvalaşması da bahis konusu edilebiliyor.
Bütün bunlar Batı toplumunun tabii akışı içinde doğan meseleler. Toplumun geçirdiği değişiklik yalnızca o toplumun kendi içinde bulunan kuvvetlerin yeni düzenlemesi sonucunda oluyor. Halbuki Türkiye Avrupa kapitalizminin dışında bir yapıya sahip olduğu halde kapitalist müdahalelere konu olmuş bir ülke. Yani burjuva tipi de Türkiye’ye birçok diğer şey gibi ithal edilmiş halde. Türkiye’nin ilk burjuvaları gayrimüslimler. Gerek Yahudi, Rum, Ermeni gibi yerli unsurlar, gerekse Avrupa’dan gelip buralara yerleşmiş
Ama Avrupa’da burjuva cesur, atılımcı, toplumda rasyonel bir düzenlemenin öncüsü durumdayken, öteki birçok Doğu ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de burjuva fırsatçı, talan düşkünü, topluma getirdiği değişikliğin sonuçları hakkında ne şuur ne de sorumluluk sahibi olmayan bir durum içindedir. Açıkçası burjuva gerçek anlamıyla yalnızca Batı Avrupa, Rusya ve Kuzey Amerika’da yani belirgin bir kültür ikliminde kendi vasıflarını koruyabilen bir insan tipi, bir sınıf olarak vardır. Türkiye’de ise sözünü ettiğimiz bu kültür iklimi idhas edilmek istenildiğinde adına kaçınılmaz olarak burjuva dediğimiz bir zümre belirmiş ve ancak iktisadi münasebetleri sahibolduğu kültürle bir anlam kazanan, ancak menfi vasıflarıyla tarifi mümkün olan garip bir insan kümesi Türk toplum hayatının gittikçe yakılan lekesi haline gelmiştir.
Türkiye’de burjuva kelimesini ancak karalayıcı bir anlamda kullanabiliyoruz. Müslüman için burjuva zengin, paralı adam demek değildir. O, burjuva denilince, zihni kapasitesi Batı standartlarının çok altında olduğu halde batı hayat tarzının bir ajanı olarak toplum içinde yer işgal eden, dünya görüşü olarak batının elden düşme fikriyatını benimsemiş, taklitçi, teslimiyetçi, dünya zevklerine dönük bir aile yapısına sahip insanları anlar. Bu tanım gereğince gelir seviyesi ne olursa olsun bir müslümanın burjuva olması imkansız gibi görünüyor. Çünkü burjuva daha önce belirttiğimiz gibi Avrupa’ya has bir insan tipi, Türkiye’de burjuvadan sadece hareket etmek amacıyla bahsedebiliyoruz. Zengin demek burjuva demek değil (burjuvalar da fukaradırlar anlamına çıkarmayalım buradan) ama Türkiye’de orta gelir seviyesinde birçok insanın burjuvalaştığını ileri sürmemiz mümkün. Öyleyse burjuva kelimesini Türkiye sözkonusu olduğunda bir ahlaki tutum, bir düşünce seviyesi, bir hayat tarzına bağlı olarak kullanmak zorundayız. Kıstaslarımız, iktisadi imtiyaza dayalı olmaktan çok, kültürel yapıya bağlı kalmak zorundadır. Çünkü Türkiye’de burjuvazinin varlık şartı kültürel değişmeye sıkı sıkıya bağlıdır. Acaba Türkiye kültür planında Avrupa’ya direnebilseydi, Batının iktisadi askeri hakimiyeti bu topraklarda geçerli olur muydu?
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder